Rozmnażanie roślin przez odkłady
Rozmnażanie przez odkłady polega na ukorzenianiu pędów bez oddzielania ich od rośliny matecznej. Jest to dość łatwa i naturalna forma rozmnażania roślin, której mogą spróbować początkujący i niedoświadczeni miłośnicy uprawy roślin, zarówno w domu jak i w ogrodzie. Upraszczając - wykonywanie odkładów polega na przykryciu ziemią pędu, który nadal jest częścią rośliny matecznej. Z czasem pęd się ukorzenia i wtedy możemy go oddzielić, otrzymując nową roślinę. Poniżej przedstawiamy najczęściej wykorzystywane rodzaje odkładów i podpowiadamy, w przypadku jakich roślin można stosować wybraną metodę rozmnażania przez odkłady.
Odkłady proste
Odkłady proste są doskonałą metodą rozmnażania wielu drzew i krzewów, zarówno zimozielonych jak i zrzucających liście na zimę (min. hortensji ogrodowej, jaśminowca, kaliny, klonu, magnolii, oczaru, porzeczki krwistej, tawuły, żylistka i niektórych różaneczników).
Przy tej metodzie pęd rośliny matecznej naginamy do ziemi. Roślina mateczna powinna być młoda i dobrze jeżeli była przycięta w poprzednim sezonie (dzięki temu mogła wytworzyć bujne i elastyczne pędy).
Zabieg najlepiej wykonać wiosną lub jesienią. Glebę wokół rośliny matecznej (w miejscu wyrastania pędów, które będziesz próbował ukorzenić) wzrusz lekko widłami i dodaj do niej dobrze rozłożonego kompostu lub obornika. Jeżeli gleba jest bardzo zwięzła (ciężka, gliniasta) - trzeba ją nieco rozluźnić, dodając piasku. Następnie wybierz zdrowy, młody i elastyczny pęd i przygnij go do ziemi na wysokości około 25 cm od wierzchołka. W miejscu, w którym pęd dotyka gleby, oderwij od niego liście i pędy boczne. Spód pędu w miejscu zetknięcia z ziemią lekko natnij nożem (przytnij ukośnie od spodu), aby szybciej się ukorzenił. Możesz też miejsce to zanurzyć w ukorzeniaczu. Następnie przywiąż pęd do palika lub przyciśnij kamieniem, aby w wybranym miejscu nieruchomo stykał się z ziemią. Miejsce zetknięcia pędu z podłożem lekko przysyp cienką warstwą i gleby a następnie podlej. Pilnuj aby gleba w tym miejscu nie przesychała. Po około roku odgarnij ziemię i sprawdź czy pęd się ukorzenił. Jeżeli korzenie się pojawiły, możesz odciąć ukorzeniony pęd od rośliny matecznej i posadzić na docelowym stanowisku.
Odkłady wielokrotne
To metoda zbliżona do opisanej powyżej, wykorzystywana głównie do rozmnażania roślin o długich i giętkich pędach - przede wszystkim pnączy. W tym przypadku wybrany długi i zdrowy pęd rozłóż aby się płożył po ziemi a następnie kilkakrotnie przygnij, natnij i obsyp ziemią. Pomiędzy kolejnymi nacięciami pozostaw nad ziemią przynajmniej po jednym pąku. Z pąków roślina wypuści pędy nadziemne. Dzięki tej metodzie z jednego pędu możesz uzyskać kilka nowych roślin.
Odkłady wierzchołkowe
Jest to metoda doskonała do rozmnażania krzewów i pnączy, które tworzą korzenie na wierzchołkach pędów, min. jeżyn i ich krzyżówek z malinami. W okresie letnim wybrany wierzchołek pędu zakop w ziemi na głębokość 7 do 10 cm. Po kilku tygodniach wierzchołek powinien się ukorzenić (aby to sprawdzić delikatnie odgarnij ziemię) i wytworzyć nowy pęd. Jesienią ukorzeniony pęd możesz oddzielić od rośliny matecznej.
Odkłady pionowe
Tą metodę rozmnażania stosuje się u podkładek dla drzew owocowych oraz nielicznych krzewów 
ozdobnych zrzucających liście na zimę, min. dereni i lilaków. Odkłady pionowe, zwane też kopczykowaniem, polegają na obsypaniu ziemią nasady rośliny z młodymi pędami, tworząc kopczyk. Pod kopczykiem wytworzą się nowe korzenie (rys. po lewej). Zanim się jednak za to zabierzemy, najpierw roślinę mateczną trzeba przyciąć wczesną wiosną na wysokości około 8 cm nad ziemią. Dopiero gdy nowe pędy wyrosną na wysokość 15 do 20 cm ich nasady możesz obsypać ziemią. Wraz ze wzrostem kopczykowanej rośliny należy podsypywać ziemi, aby stworzyć dogodne warunki do tworzenia się korzeni (zabieg ten z reguły należy wykonać około dwóch razy w ciągu lata). W okresie późnej jesieni lub wczesnej wiosny następnego roku możesz odciąć nowo powstałe rośliny.
Odkłady powietrzne
Ten rodzaj odkładów wykonuje się, gdy rośliny mają pędy sztywne, łamliwe i nie dające się przyginać do ziemi. Możemy w ten sposób rozmnażać krzewy ozdobne (min. kalmie, magnolie, niektóre różaneczniki) i rośliny doniczkowe uprawiane w mieszkaniach. Wybrany pęd płytko natnij, a w powstałą szczelinę nasyp ukorzeniacza. Następnie w miejsce to przyłóż wilgotny torf (rys. a) i obwiń dookoła folią (rys.b). Na obrzeżach folię przywiąż sznurkiem. Musimy jeszcze pamiętać o podlewaniu, dlatego górna część "opatrunku" powinna być nieco luźniejsza. Po pewnym czasie w miejscu nacięcia powstaną korzenie przybyszowe.
C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, MUZA SA, Warszawa 1994, s. 88 - 89 i 537; Wielka ilustrowana encyklopedia roślin ogrodowych, Reader's Digest Przegląd Sp. z o.o., Warszawa 2004, 821 - 822.
