Przedzimowy siew warzyw
W celu przyspieszenia terminu zbioru niektórych warzyw możemy stosować siew przedzimowy. Warzywa możemy siać w listopadzie lub nawet na początku grudnia. Pozwoli to na przyspieszenie zbiorów o około 2 do 3 tygodni w porównaniu z siewem wiosennym. W ten sposób możemy uprawiać mrozoodporne, wczesne odmiany marchwi, pietruszki, kopru, szpinaku, czosnku i cebuli.
Aby uprawa ozima miała szansę powodzenia, konieczne jest wybranie odpowiedniego miejsca pod zagony. Odpowiednie stanowisko powinno być dobrze nasłonecznione i osłonięte od wiatrów, gleba lekka, przepuszczalna, żyzna, próchnicza. Konieczna jest możliwość szybkiego ogrzewania się gleby w czasie wiosny, gdyż tylko wtedy wegetacja roślin rozpocznie się wcześniej i możliwe będzie przyspieszenie terminu zbiorów. Ważne jest, aby zagony nie były zalewane w czasie wiosennych roztopów. Zwróćmy również uwagę na fakt, iż położenie zagonów blisko siebie ułatwi wiosną przykrycie ich folią perforowaną, agrowłókniną lub tunelem foliowym, co z kolei pozwoli zintensyfikować efekt przyspieszenia terminu zbiorów.
Stanowisko pod siew przedzimowy warto przygotować około miesiąca przed terminem siewu. Glebę należy oczyścić z resztek upraw poprzedzających (dla warzyw korzeniowych najlepszym przedplonem będą rośliny pozostawiające glebę w stanie wolnym od chwastów, tj. warzywa cebulowe i kapustne), a następnie zastosować nawozy fosforowe i potasowe. Można zastosować również nawożenie kompostem. Nie stosujemy natomiast nawożenia azotem, gdyż w czasie zimy i tak zostanie on wymyty z gleby. Nawozy azotowe stosujemy jedynie wiosną. Glebę przekopujemy i wyrównujemy grabiami.
Uwaga: ze względu na skłonność warzyw korzeniowych do gromadzenia azotanów i metali ciężkich nawożenie odgrywa bardzo dużą rolę i powinno być dostosowane do zasobności gleby ustalonej na podstawie analizy chemicznej. Gdy nawożenie prowadzone jest bez analizy chemicznej gleby należy zastosować orientacyjne dawki nawozów podane w poniższej tabeli.
| Zalecane dawki nawozów dla warzyw korzeniowych na 1 hektar | ||
| Fosfor (P2O5) | 60 do 80 kg | stosujemy 2 do 3 tygodni przed siewem |
| Potas (K2O) | 150 do 200 kg | stosujemy 2 do 3 tygoni przed siewem |
| Azot (N) | 60 do 80 kg | stosujemy pogłównie wiosną po wzejściu roślin |
Do siewów przedzimowych używamy nasion o wysokiej zdolności kiełkowania i siejemy je gęściej niż w terminie wiosennym, gdyż część nasion może wymarznąć.
Marchew
Na jesienny termin siewu wybieramy wczesne odmiany marchwi, takie jak Amsterdamska, Kalina F1 czy Karo F1. Z odmian zagranicznych można wybrać Primo F1, Espredo F1, Calibra F1, Chambor F1, Nektarina, Nanda F1, Damco F1, Tempo F1.
Termin siewu, w zależności od warunków pogodowych, musimy tak dobrać, aby rośliny nie zdążyły wykiełkować jeszcze jesienią, gdyż wtedy nie przetrwają zimy (marchew zaczyna kiełkować w temperaturze 4°C). Musimy zatem wysiać je w ostatnim momencie przed nastaniem mrozów. Z reguły będzie to w listopadzie lub nawet dopiero w pierwszych dniach grudnia. W porównaniu do siewu wiosennego, jesienią powinniśmy wysiać nieco więcej nasion, gdyż nie wszystkie będą w stanie przetrwać zimę i wykiełkować wiosną. Jeżeli zima okaże się bezśnieżna, zagon warto przykryć łętami, słomą lub matami. Zbiory będziemy mogli rozpocząć prawdopodobnie już w końcówce maja i kontynuować przez cały czerwiec.
Pietruszka
Zalecenia co do okresu siewu są podobne, jak w przypadku marchwi (listopad bądź początek grudnia). Do przedzimowego wysiewu nadaje się tylko jedna odmiana - "Cukrowa". Pietruszka nieco lepiej zimuje niż marchew, a wiosną siewki lepiej znoszą niewielkie przymrozki.
Koper
Przed wysiewem glebę zasilamy np. Azofoską - ok. 200g/10m². W zależności od warunków atmosferycznych, termin siewu kopru na wczesny zbiór przypada od końca listopada do lutego. Polecane odmiany to "Lukkulus", "Ambrozja", "Szmaragd" i "Amat". Koper na zbiór młodych roślin wysiewamy w rzędy odległe o 15 do 20 cm, a na zbiór dojrzałych baldachów, w rzędy odległe o 30 do 40 cm.
Szpinak
Szpinak na wczesny zbiór wysiewa się do końca września. Nasiona siejemy na głębokość 2 do 3 cm, w rzędach odległych co 20 do 25 cm. Przed nadejściem zimy, rośliny powinny rozwinąć po 2 do 3 liści, gdyż w tym stanie najlepiej przezimują. Przed nadejściem większych przymrozków konieczne jest okrycie szpinaku łętami lub zaschłymi łodygami innych roślin, w taki sposób, aby jednak nie ograniczyć zbytnio dostępu światła do roślin. Do siewu przedzimowego nadają się jedynie odmiany mrozoodporne, takie jak "Prima F1", czy też "Kastra F1". Wczesny zbiór będzie możliwy od kwietnia.
Czosnek
Termin przedzimowego wysiewu czosnku przypada na okres od października do połowy listopada. Najpierw trzeba jednak bardzo starannie przygotować glebę - spulchniamy ją głęboko i wyrównujemy powierzchnię. Wskazane jest także zastosowanie nawożenia mineralnego w postaci Azofoski albo MIS-3 w ilości 400 g/10 m². Głębokość sadzenia jest nieco większa od zalecanej w terminie wiosennym - dla cebulek wynosi 4 do 5 cm, a dla ząbków - od 5 do 6 cm. Ząbki czosnku sadzimy pionowo, piętką w dół, wciskając je w dno bruzdy. Czosnek dosyć dobrze zimuje dzięki wytrzymałości na niskie temperatury. Dobrze ukorzeniony przetrzyma zimę i wznowi wzrost wczesną wiosną, przy temperaturze 3 do 5°C. W uprawie czosnku wagi nabiera odpowiedni dobór miejsca pod zagon - musi ono być dobrze nasłonecznione. Nie powinniśmy uprawiać go po sobie oraz innych warzywach cebulowych, ze względu na dużą wrażliwość na choroby grzybowe. Dobre będzie miejsce po fasoli, grochu, ogórkach lub pomidorach. W zasadzie możliwe jest sadzenie wszystkich typów czosnku, jednakże najlepiej zimuje czosnek wytwarzający pędy kwiatostanowe (np. "Harnaś", "Orkan"). Zbiory będą możliwe w lipcu.
Cebula
Ozima uprawa cebuli jest możliwa tylko w rejonach o łagodnym klimacie. Najwcześniejszy zbiór cebuli można uzyskać, wysadzając dymkę w październiku. Termin listopadowy jest możliwy, aczkolwiek dosyć ryzykowny. Do uprawy zaleca się stanowisko po roślinach uprawianych na oborniku. Jeżeli takiego stanowiska nie posiadamy, konieczne jest nawiezienie zagonu dobrze rozłożonym kompostem (co najmniej na 2 tygodnie przed terminem siewu). Do sadzenia przeznaczamy dymkę dużą o średnicy od 2 do 2,5 cm, gdyż mniejsza gorzej zimuje. Sadzimy w rozstawie 20 x 5 cm na taką głębokość, aby wierzchołki znalazły się około 3 do 4 cm pod powierzchnią gleby. Odmiany właściwe do przedzimowego terminu sadzenia to "Rawska", "Czerniakowska", "Fiesta" i "Żytawska". Przed zimą zagon warto okryć łętami lub słomą. Jeżeli na wiosnę rośliny przykryjemy agrowłókniną lub folią perforowaną, zbiór będzie możliwy już w połowie kwietnia.
