Siew warzyw do gruntu
) Kwiecień to już najwyższa pora aby posiać warzywa wprost do gruntu. Najpierw trzeba jednak odpowiednio przygotować glebę - przekopać, wyrównać grabiami i wyznaczyć obszary grządek. ) Cebulę można wysiewać już w marcu. Od kwietnia możemy też sadzić dymkę (roczną cebulę do sadzenia). Dla ochrony przed chorobami grzybowymi, grządkę przeznaczoną pod uprawę cebuli, warto przed siewem zrosić wywarem z pędów skrzypu. zamów nasiona cebuli  Bardzo ciekawą odmianą do uprawy amatorskiej jest Borettana, tworząca cebule o silnie spłaszczonym kształcie. Są to niewielkie cebulki (waga do 50g) doskonałe na marynaty. Swoim kształtem ciekawie urozmaicają przetwory. zamów nasiona ) Jednym z najwcześniej dojrzewających warzyw jest rzodkiewka. Wczesne rzodkiewki możemy wysiewać do gruntu już pod koniec marca, a zbiór będzie możliwy po około 30 dniach. Spośród wczesnych odmian nadających się do uprawy amatorskiej warto zwrócić uwagę m. in. na Carmen i Cherry belle (łagodne w smaku, odporne na parcenie i pękanie). zamów nasiona rzodkiewki ) Kolejnym lubianym przez działkowców warzywem jest marchew. Wczesne odmiany możemy wysiewać przez cały kwiecień. zamów nasiona marchwi  Właścicielom ogrodów przydomowych i działek, którzy chcą się zdrowo odżywiać, polecamy nasiona z certyfikatem ekologicznym, pochodzące z plantacji nasiennych, na których uprawa roślin przebiega bez chemizacji i uwzględnia naturalne procesy zachodzące w całym systemie gospodarstwa ekologicznego. zamów nasiona ) W pierwszej połowie kwietnia siejemy groch i bób. Dla uzyskania wyrównanych i równomiernych wschodów nasiona można moczyć i podkiełkować. zamów nasiona bobu i grochu ) Druga połowa kwietnia to znakomita pora aby wysiać do gruntu buraka ćwikłowego. Na zdjęciu - buraki uprawiane naprzemianrzędowo z sałatą. zamów nasiona buraków ) Początkujący ogrodnicy mogą z powodzeniem uprawiać sałatę liściową i głowiastą. Jeżeli w Twoim ogrodzie problemem są ślimaki, pamiętaj że mniej smakują im odmiany czerwonolistne. zamów nasiona sałaty  Oryginalna sałata dębolistna należy do odmian amatorskich do uprawy wiosennej i wczesnoletniej. Tworzy wąskie, długie, powcinane liście w kolorze czerwono-wiśniowym. Liście te stanowią wspaniałą ozdobę warzywnika ale też są bardzo delikatne i smaczne. zamów nasiona |
W poradniku regularnie dostarczamy wiadomości dotyczących uprawy warzyw. Już w lutym proponowaliśmy rozpoczęcie produkcji rozsad, choćby w domu na okiennym parapecie. Marzec był natomiast doskonałym okresem aby wysiać warzywa na nowalijki w szklarniach i pod tunelami. I mam szczerą nadzieję, że udało nam się przekonać wielu z Was do tych właśnie metod uprawy.
Jednak wielu ogrodników-amatorów wybiera najłatwiejszy sposób, jakim jest wysiew bezpośrednio do gruntu. To sposób dla tych wszystkich z nas, którzy nie posiadają dostatecznie słonecznych parapetów w swoich mieszkaniach lub szklarni i tuneli na działce. Ale też dla... leniuchów (aż wstyd się przyznać), którzy chcieli sobie przedłużyć 'zimowy sen' i za wiosenne prace na działce zabrać się dopiero, gdy pogoda do tego zachęca. A, nie oszukujmy się, w tym roku w wielu miejscach Polski wczesnowiosenna aura raczej nas nie zachęcała...
Jakie warzywa możemy siać wprost do gruntu?
Kwiecień to już najwyższa pora aby posiać niektóre warzywa wprost do gruntu. W pierwszej połowie kwietnia można siać groch i bób (można moczyć i podkiełkować), cebulę, pasternak, pietruszkę korzeniową. Przez cały miesiąc wysiewamy koper ogrodowy, pietruszkę naciową, marchew (odmiany wczesne i średniowczesne), rzodkiew i rzodkiewkę, szpinak. Druga połowa kwietnia to natomiast znakomita pora aby wysiać do gruntu buraka ćwikłowego i skorzonerę.
W maju możesz wysiać marchew i pietruszkę na zbiór jesienny, a także kolejną partię buraków ćwikłowych. Jest to też znakomity termin aby wysiać fasolę szparagową, tyczną oraz karłową. W drugiej połowie maja siejemy ogórki, dynie i cukinie.
Kto nie przygotował wcześniej rozsad sałaty lub nie wysiał do gruntu w kwietniu rzodkiewki i kopru, może te warzywa posiać wprost do gruntu jeszcze w maju. Siejemy także cykorię sałatową, rukolę i kardy.
W doborze warzyw na poszczególne grządki warto zastosować metodę uprawy współrzędnej i np. na przemian w rzędach wysiać cebulę i marchew. Zapach cebuli odstraszy najgroźniejsze szkodniki marchwi jak połyśnicę i mszyce, a unoszące się w powietrzu olejki eteryczne pochodzące z liści marchwi z pewnością zniechęcą do nalatywania na uprawę śmietki cebulanki oraz wciornastki.
Przygotuj grządki pod wysiew warzyw
O ile z samym siewem nie warto się nad zbyt spieszyć, bo pod koniec marca, nawet jeśli były już cieplejsze dni, pogoda potrafi zaskoczyć nas jeszcze mrozami i opadami śniegu (czego właśnie doświadczyliśmy w bieżącym roku), o tyle glebę pod siew warto przygotować odpowiednio wcześniej. Do uprawy warzyw wybierz miejsce nasłonecznione. W żadnym wypadku nie mogą być to stanowiska w cieniu drzew lub obok krzewów owocowych, gdyż wówczas rośliny będą konkurować o światło, wodę i składniki odżywcze zawarte w glebie. A to warzywom nie wyjdzie na dobre.
Prace zaczynamy od przygotowania stanowisk pod wysiew. O tym trzeba było pomyśleć już przed zimą - zasadniczym terminem nawożenia i przekopywania gleby w warzywniku jest jesień. Wtedy należało glebę przekopać z obornikiem lub kompostem i pozostawić w tzw. 'ostrej skibie'. W czasie zimy składniki nawozu ulegają korzystnym przemianom, elementy balastowe zostają wypłukane, a nawóz dobrze rozprowadza się w glebie. Jeżeli zatem wykonaliśmy te prace jesienią, teraz na wiosnę wystarczy jedynie spulchnić glebę motyką, a następnie wyrównać grabiami.
Jeżeli zaistnieje konieczność przekopania gleby wiosną, zaraz po przekopaniu glebę wyrównujemy grabiami, aby ograniczyć straty wilgoci. Wiosenne uprawki potraktujmy też jako okazję do wybrania pojawiających się chwastów. Jeżeli jesienią nie zastosowaliśmy nawozów, to na wiosnę warto zastosować głównie dobrze rozłożony kompost, który zawiera najwięcej łatwo przyswajalnych dla roślin składników odżywczych. Ewentualnie można zastosować obornik, ale w małych ilościach oraz bardzo dobrze rozłożony (przekompostowany). Nadużycie obornika w tym terminie może przynieść więcej strat niż pożytku. Więcej na ten temat znajdziesz w artykułach: uprawa gleby wiosną oraz nawożenie roślin wiosną.
Wyrównaną grabiami glebę warto pozostawić na kilka dni aby osiadła. Dobrym pomysłem jest też przykrycie jej folią polietylenową aby się nieco ogrzała. Zanim wysiejemy nasiona, gleba powinna się nagrzać do około 7°C.
Nie możemy też zapomnieć o wyznaczeniu powierzchni grządek, pozostawiając pomiędzy nimi ścieżki, po których będziemy się poruszać. Aby mieć zapewnioną swobodę ruchu ścieżki między grządkami powinny mieć co najmniej 40 cm szerokości. Natomiast same grządki - nie więcej jak 120 cm szerokości (aby podczas pielenia można było dosięgnąć ręką do środka grządki). Gorąco zachęcam aby wcześniej wszystko wymierzyć i rozrysować sobie na kartce papieru. Tak aby wiosną wyznaczać już grządki wg przygotowanego planu i uniknąć robienia poprawek. Aby brzegi grządek były równe warto przygotować sobie sznurek przywiązany końcami do drewnianych kołków. Kołki wbijamy w ziemię, naciągając sznurek, i wzdłuż niego wyznaczamy prostą linię grządki. Ten sznurek z kołkami przyda nam się za chwilę również do wyznaczania rzędów siewu.
Na koniec zwrócę jeszcze uwagę, aby zagonów nie usypywać zbyt wysokich, gdyż wtedy gleba na ich krawędziach będzie szybko wysychać. Zatem, choć jest to estetyczne i sprawia że obszar grządek dobrze widać, usypywanie wyższych zagonów nie wpłynie korzystnie na uprawiane warzywa.
Jak przygotować nasiona do siewu?
Dla uzyskania wyrównanych i równomiernych wschodów nasiona niektórych warzyw przed siewem warto namoczyć lub podkiełkować. Te zabiegi stosuje się min. przed siewem nasion bobu i grochu. Moczenie polega na trzymaniu ich w wodzie o temp. 25 do 30°C przez około 12 do 24 godzin. Po zakończeniu moczenia, napęczniałe nasiona lekko osuszamy rozkładając na bibule i od razu siejemy.
Nasiona po moczeniu można też rozłożyć na kilka dni na wilgotnej ligninie, w temp. pokojowej (20 do 22°C). Wówczas szybko wypuszczą kiełki. Nasiona podkiełkowane sieje się do bardzo ostrożnie (aby nie uszkodzić kiełków) do wilgotnej gleby (kiełki nie mogą przeschnąć). Pamiętajmy też, że kiełki nie mogą być za duże, bo wtedy łatwo ulegną uszkodzeniom, a cały zabieg nie przyniesie oczekiwanego efektu. Trzeba zatem obserwować kiełkujące nasiona aby nie przegapić właściwego momentu na siew.
Często stosowanym zabiegiem było również zaprawianie nasion lub kupowanie nasion już zaprawionych. Jednak, za względu na dużą szkodliwość dla środowiska, większość stosowanych dotychczas zapraw nasiennych została już wycofana ze sprzedaży. Jeżeli posiadasz do wysiewu nasiona zaprawiane, to pamiętaj, że bezpośredni kontakt z zaprawą nasienną może nie wyjść Ci na zdrowie i takie nasiona trzeba zawsze wysiewać w rękawicach ochronnych. Zaprawianych nasion nie wolno namaczać ani podkiełkowywać.
Jeżeli zdecydujemy się na samodzielne zaprawianie nasion, możemy zastosować moczenie nasion przez 2 min. w preparatach pochodzenia roślinnego, np. Grevit 200 SL oraz Biosept 33 SL (wg. etykiety-instrukcji). Jeszcze bardziej samodzielni i 'pro-ekologiczni' działkowcy mogą zastosować moczenie w naparze z rumianku przez 30 min. (15 g suszu rumianku zalewa się wrzącą wodą i pozostawia pod przykryciem do ostudzenia, napar rozcieńczyć 1 litrem wody).
Metody siewu
Drobne nasiona wysiewa się poprzez siew rzutowy lub siew rzędowy.
Siew rzutowy polega na w miarę równomiernym rozrzuceniu nasion na całej powierzchni obsiewanej. Rozrzucone nasiona należy przysypać cienką warstwą torfu i lekko przyklepać. Choć jest najłatwiejszy do wykonania, stosuje się go bardzo rzadko (czasem dla kopru lub rzodkiewki). Ta technika siewu powoduje spore straty materiału siewnego, a rośliny rosną nierównomiernie, co znacznie utrudnia ich pielęgnację.
Zdecydowanie lepiej drobne nasiona wysiewać siewem rzędowym. Polega on na wysianiu nasion w wyznaczonym rzędzie (przy zbyt gęstych wschodach siewki będzie trzeba przerwać). Do wyznaczenia rzędu użyjemy wspomnianego już wcześniej sznurka z kołkami. Wzdłuż rozciągniętego sznurka wyznaczamy rząd poprzez przeciągnięcie małej motyczki, wgniatając lekko w ziemię położony trzonek grabi lub przesuwając lekko zagłębioną w ziemię deseczkę. Na pewno znajdziecie też inne, własne pomysły, na to jak wyznaczyć rzędy. Metodę wyznaczania rzędu trzeba odpowiednio dobrać w zależności od tego na jaką głębokość będziemy sadzić nasiona.
Przed siewem nasiona najdrobniejsze (np. marchew, pietruszkę) warto wymieszać z suchym piaskiem w stosunku 1:1. Dzięki temu będzie łatwiej je wysiać i będą w rzędzie umieszczone bardziej równomiernie. Do nasion o dłuższym okresie kiełkowania (np. nasion marchwi, pietruszki, cebuli) warto dodać niewielką ilość (5 do 10%) nasion warzyw kiełkujących szybciej (np. sałaty, rzodkiewki, rzeżuchy). Szybciej kiełkujące nasiona wyznaczą rzędy jeszcze zanim wykiełkują nasiona kiełkujące wolniej, co pozwoli na wcześniejsze motyczenie międzyrzędzi. Innym sposobem na oznakowanie rzędów jest posypanie ich piaskiem zaraz po wysiewie. Metoda ta ma jednak sens jedynie w miejscach osłoniętych przed wiatrem (w innym przypadku piasek szybko zostanie rozwiany).
Większe nasiona możemy wysiewać punktowo. Siew punktowy polega na umieszczaniu nasion w rzędzie pojedynczo, wprost z ręki. I tak np. w przypadku rzodkiewki nasiona umieszczamy co 3 do 5 cm. Nasiona bobu, fasoli i grochu można też wysiewać gniazdowo. Polega to na umieszczaniu w dołku po 2 do 3 nasion. Potem dołki zasypujemy. Gdy pojawią się siewki, usuwamy te słabsze, tak aby w każdym 'gnieździe' pozostała jedna najsilniejsza.
Głębokość siewu
Większość nasion po siewie musi zostać przykryta glebą. Zalecana głębokość siewu powinna być podawana na opakowaniach nasion. Z reguły powinna ona wynosić 2 do 3-krotność średnicy nasion. I tak nasiona drobne, umieszcza się na głębokości 1 do 3 cm. Zaś nasiona większe - na głębokości 3 do 6 cm.
Wielkość nasion to jednak nie jedyny czynnik decydujący o głębokości siewu. Trzeba też pamiętać, że na glebach ciężkich, bardzo zwięzłych, nasiona wysiewa się płytko (gdyż na tych glebach kiełkującym nasionom będzie się trudniej przebić przez warstwę gleby). Zaś na glebach lekkich, mocno przepuszczalnych, nieco głębiej, gdyż wierzchnia warstwa tych gleb zbyt szybko przesycha.
Troska o nasiona po wysiewie
) Po siewie grządki podlewamy bardzo delikatnym, mocno rozproszonym strumieniem wody. Doskonale sprawdzi się konewka z drobnym sitkiem. |
Nasiona do kiełkowania potrzebują wilgoci. Nie można ich jednak podlewać tuż po wysiewie mocnym strumieniem wody, gdyż mogą zostać wówczas wypłukane. Najlepiej sadzić je do gleby odpowiednio wilgotnej lub po siewie podlać bardzo delikatnym, mocno rozproszonym strumieniem wody (np. z konewki z drobnym sitkiem).
Dla przyspieszenia wschodów i ochrony kiełkujących nasion przed nocnymi przymrozkami, zagony można przykryć włókniną lub folią perforowaną. Szczelnie założona włóknina będzie też stanowiła zaporę dla takich szkodników jak pchełki i śmietka kapuściana.
Opracowano na podstawie: E. Sikora, Kwietniowe wysiewy, Działkowiec, Nr 4/2004, s. 54 - 56 oraz Majowe prace w warzywniku, Działkowiec, Nr 5/2005, s 27; Niezastąpione warzywa, Mój Piękny Ogród, Nr 3/2009, s.60-62; Jak i kiedy siać warzywa?, Twój Ogrodnik, Nr 66 (4/2008), s. 23 - 25; A. Zaniewicz-Bajkowska, T. Ługowski, Początek sezonu, Działkowiec, Nr 4/2009, s. 50 - 51.
